Anonim ve Limited Şirketlerde Tek Bir Ortağın Genel Kurulu Toplantıya Çağırabilmesi

 ANONİM VE LİMİTED ŞİRKETLERDE TEK BİR

ORTAĞIN GENEL KURULU TOPLANTIYA

ÇAĞIRABİLMESİ

I. GİRİŞ

Anonim ve limited şirketlerde bütün ortakların bir araya geldiği ve şirket iradesinin oluştuğu en temel organ, genel kuruldur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa(1) (YTTK) göre anonim ve limited şirket genel kurulları(2), olağan ve gerektiği takdirde olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanabilir. Olağan toplantılar her faaliyet dönemi sonundan itibaren üç ay içinde yapılmalıdır. Genel kurulun kimler tarafından toplantıya çağrılacağı YTTK’da açıklanmıştır. Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunundan (ETTK) farklı olarak YTTK’da, genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi, belli şartların varlığı halinde her bir şirket ortağına da tanınmıştır.

Bu çalışmada, öncelikle anonim ve limited şirket genel kurullarını toplantıya çağırmaya yetkili olanlar hakkında genel bilgi verilecek, daha sonra da son zamanlarda kamuoyunda tartışma konusu olan tek bir ortağın hangi hallerde genel kurulu toplantıya çağırabileceği üzerinde durulacaktır.

II. GENEL KURUL ÇAĞRISI

Genel kurul toplantıya, esas sözleşmede belirtilen şekilde, internet sitesi açmakla yükümlü olan şirketler internet sitelerinde ve her halde Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanan ilan ile çağrılır. Çağrı, toplantıya elektronik ortamda katılma sistemini uygulayan şirketlerde elektronik genel kurul sisteminde de yapılır. Ayrıca, pay defterinde yazılı ortaklar ile önceden şirkete pay senedi veya ortaklığını ispatlayıcı belge vererek adresini bildiren pay sahiplerine/ortaklara, toplantı günü ile gündem ve ilanın çıktığı veya çıkacağı gazeteler iadeli taahhütlü mektupla bildirilir. Genel kurul çağrısının, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılması gerekmektedir.

III. GENEL KURULU TOPLANTIYA ÇAĞIRMAYA YETKİLİ OLANLAR

YTTK’nın 410, 411, 412 ve 617/III.  maddeleri uyarınca genel kurulu toplantıya çağırmaya yetkili olanlar; yönetim organı(3), tasfiye memurları, azlık ve her bir ortaktır. Genel kurulun yönetim organı, tasfiye memurları ve azlık tarafından toplantıya çağrılmasına aşağıda kısaca yer verilmiş, her bir ortağın çağrıda bulunma hakkı ise ayrı bir başlık altında ve detaylı bir şekilde bir sonraki bölümde değerlendirilmiştir.

A. Yönetim Organı

Olağan ve olağanüstü genel kurullar, kural olarak yönetim organı (yönetim kurulu, müdür/müdürler kurulu) tarafından toplantıya çağrılır. Yönetim organının süresi dolmuş olsa bile çağrı yetkisi mevcuttur. Anonim şirketlerde yönetim kurulu, kurul halinde çağrı yapmaya yetkili olduğundan, üyelerden birisi tek başına genel kurulu toplantıya davet edemez. Limited şirketlerde de, eğer ki müdür sayısı birden fazla ise bu durumda da müdürlerin kurul olarak çağrıda bulunması lazımdır.

B. Tasfiye Memurları

Anonim ve limited şirketlerin tasfiyeye girmesi ile genel kurul hukuki varlığını yitirmez; şirket organı olarak devam eder. Tasfiye halindeki şirketlerde tasfiye memurları görevleri ile ilgili konular dolayısıyla genel kurulu toplantıya çağırmaya yetkilidir. Şirket tasfiye halinde iken de genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi kural olarak yönetim kuruluna aittir. Kanun koyucu, tasfiye memurlarının genel kurulu toplantıya çağırma yetkisini “görev alanları” ile sınırlı tutmuştur (YTTK md. 410/I).

C. Azlık

Sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde yirmide birini oluşturan ortaklar (azlık), yönetim organından, yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek, genel kurulu toplantıya çağırmasını noter aracılığıyla isteyebilir. Esas sözleşmeyle, çağrı hakkının daha az sayıda paya sahip ortaklara tanınması mümkündür. Yönetim ortanı çağrıyı kabul ettiği takdirde, genel kurul en geç kırkbeş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; aksi halde çağrı istem sahiplerince yapılır (YTTK md. 411, 617/III) .

Ortakların çağrıya ilişkin istemleri yönetim organı tarafından reddedildiği veya isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmediği takdirde, aynı ortaklar, genel kurulun toplantıya çağrılması hususunda şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme toplantıya gerek görürse, gündemi düzenlemek ve YTTK hükümleri uyarınca çağrıyı yapmak üzere bir kayyım atar. Mahkeme kararında,  kayyımın,  görevlerinin ve toplantı için gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerinin gösterilmesi mecburidir. Zorunluluk olmadıkça mahkeme dosya üzerinde inceleme yaparak karar verecektir. Mahkemenin verdiği karar ise kesindir (YTTK md. 412, 617/III).

IV.  GENEL KURULUN HER BİR ORTAK TARAFINDAN                       TOPLANTIYA ÇAĞRILABİLMESİ

YTTK’da belli şartların varlığı halinde genel kurulun toplantıya çağrılması için anonim ve limited şirket ortaklarına mahkemeye başvuruda bulunma hakkı tanınmıştır. Bu kapsamda, anılan Kanunun 410/II. maddesinde, “Yönetim kurulunun, devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkan bulunmaması veya mevcut olmaması durumlarında, mahkemenin izniyle, tek bir pay sahibi genel kurulu toplantıya çağırabilir. Mahkemenin kararı kesindir.” hükmüne yer verilmiştir. Belirtilen koşullardan birinin bulunması halinde pay oranı ne olursa olsun tek bir ortak dahi mahkemenin izniyle genel kurulu toplantıya çağırabilecektir. Ancak ifade edelim ki, sadece bir müdür atayan limited şirketlerde, sözkonusu şartlardan yalnızca “müdürün mevcut olmaması” durumunda ortaklar, genel kurulu toplantıya çağırabilecektir. Zira bu şirketlerde, sadece bir müdürün bulunması nedeniyle müdürlerin toplanamaması ve müdürlerin toplantı nisabının oluşmasına imkan bulunmaması hallerinin ortaya çıkması mevzu bahis değildir.

Ortakların genel kurulu toplantıya çağırabileceği hallere bakıldığında, esas olanın yönetim organının genel kurulu toplantıya çağırma görevini yerine getirmemesinden ziyade, bu organın toplanamaması ve buna bağlı olarak da genel kurulu toplantıya çağıramaması olduğu anlaşılmaktadır. Yoksa yönetim organı, esas sözleşmede gösterildiği şekilde mutat toplantılarını yapıyorsa, genel kurulun olağan toplantısı yapılmamış olsa dahi, ortaklar tarafından genel kurul toplantıya çağrılamayacaktır. Aynı şekilde, yönetim organı toplantı yapabilme kudretine sahip olduğu müddetçe, genel kurulların yapılmasına ilişkin YTTK’da öngörülen üç aylık süre dolmuş olsa da ortaklar toplantı çağrısında bulunamayacaktır. Buradan hareketle, ortaklara böyle bir hakkın verilmesinin amacı, genel kurulun toplanması sağlanarak bu toplantıda yönetim organının oluşmasını temin etmek şeklinde değerlendirilebilir. Nitekim yönetim organının toplu istifası veya bir trafik kazasında hepsinin vefatı ya da tamamı hakkında iflas kararı verilmesi yahut hepsinin ehliyetinin kısıtlanması hallerinde şirketin yönetim organı fiili olarak mevcut olmayacaktır.

Diğer taraftan, YTTK’nın 530/I. ve 636/II. maddelerinde, uzun süreden beri kanunen gerekli olan organlarından biri mevcut olmayan veya genel kurulu toplanamayan anonim ve limited şirketler hakkında fesih davası açılabileceği hükme bağlanmıştır. Bu hüküm uyarınca, organ eksikliği nedeniyle şirketin fesih davası ile karşı karşıya kalmamasını ve şirket tüzel kişiliğinin devam etmesini isteyen ortaklar, genel kurulu toplantıya çağırarak bahsi geçen durumdan şirketi kurtarabilecektir.

Bu arada, YTTK’da genel kurulun toplantıya çağrılmasına ilişkin ortaklara tanınan hak ile azlığa tanınan hak arasında öncelik-sonralık ilişkisinin bulunmadığını ve birbirinin alternatifi olmadığını ifade edelim. Genel kurulun toplantıya çağrılmasına ilişkin iki yöntem arasındaki en temel fark ise her bir ortak ancak YTTK’da öngörülen şartların varlığı halinde doğrudan mahkemeye başvurabilme hakkına sahip iken, sermayenin en az onda birini oluşturan ortak/ortaklar (azlık), herhangi bir şart aranmaksızın gerektirici sebepleri belirterek yönetim kuruluna müracaat edebilmesidir.

YTTK’nın 410/II. maddesi çerçevesinde genel kurulun toplantıya çağrılmasını isteyen ortağın başvuracağı mahkeme, şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesidir. Açılacak olan davada, basit yargılama usulü uygulanacaktır. Mahkeme tarafından verilen karar kesin olup, bu karara itiraz edilemeyecek veya temyize götürülemeyecektir.  Ortağın mahkemeye yaptığı başvuruda, Kanunda öngörülen şartların gerçekleştiğine ilişkin gerekli bilgi ve belgelere yer verilmesi, ayrıca toplanması talep edilen genel kurul gündeminin de belirtilmesi uygun olacaktır. Mahkemenin talebi kabul etmesi halinde, kararda toplantı gündemi ayrıca belirtilecektir.

V. SONUÇ

Anonim ve limited şirketlerde genel kurullar, yönetim organı (yönetim kurulu/müdür-müdürler kurulu), görevleri ile ilgili olarak tasfiye memurları ve sermayenin en az onda birini oluşturan ortaklar tarafından toplantıya çağrılabilecektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda bu hak, her bir şirket ortağına da tanınmış; ancak mezkur hakkın kullanımı belli şartlara bağlanmıştır. Buna göre şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinin izniyle tek bir ortağın genel kurulu toplantıya çağrılabilmesi için yönetim organının, devamlı olarak toplanamaması, toplantı nisabının oluşmasına imkan bulunmaması veya mevcut olmaması durumlarından birinin mevcut olması gerekmektedir. Başvuruya ilişkin mahkemenin vereceği karar ise kesindir.

________________________________________

(1) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, 14.02.2011 tarihli, 27846 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanmış ve 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

(2) YTTK’nın 617/III. maddesinde anonim şirketlerin toplantıya çağrı ve azlığın çağrı hakkına ilişkin hükümlerinin limited şirketlere de kıyas yoluyla uygulanacağı belirtildiğinden, bu çalışmada ifade edilen hususlar hem anonim hem de limited şirketler için geçerlidir.

(3) Yönetim organı, anonim şirketlerde yönetim kurulunu, limited şirketlerde müdür/müdürler kurulunu ifade etmektedir.

Mustafa YAVUZ

Gümrük ve Ticaret Müfettişi

Bir önceki yazımız olan Portföy Saklama Hizmetine ilişkin SPK Tebliği başlıklı makalemizde Portföy nasıl saklanır hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir